)
Cú sốc văn hóa là một giai đoạn rất phổ biến trong cuộc sống của tất cả chúng ta khi đến một quốc gia mới, đặc biệt là khi du học. Khi tôi mới đặt chân đến New York, tôi đã chuẩn bị tinh thần rằng sẽ có nhiều người cư xử kỳ lạ với mình vì tôi đến từ Ấn Độ. Bạn thấy đó, có rất nhiều người Mỹ gốc Ấn được nuôi dạy khác với tôi, nên tôi đã lường trước vài câu hỏi kỳ quặc, hay ngớ ngẩn (ít nhất là với tôi) về cách tôi cư xử hoặc về đất nước tôi. Cú sốc văn hóa của tôi không đến cùng một lúc mà đến theo từng đợt, mà nó đến từ những khoảnh khắc rất nhỏ và rất âm thầm nữa. Đôi khi tôi vẫn còn cảm nhận được điều đó, nhất là khi bạn học trong một ngôi trường quốc tế, nơi mọi người đều cảm thấy bối rối khi cố gắng vượt qua những khuôn mẫu định kiến mà họ đã được hình thành từ nhỏ. Tuy vậy, vẫn có những cách để vượt qua và tránh nó, nên dưới đây là bảy mẹo từ trải nghiệm cá nhân giúp giảm bớt tác động của các sốc văn hóa mà bạn sẽ phải đối mặt lẫn những lần bạn vô tình gây ra cho người khác.
1. Sự tự nhận thức
Khi đến từ cùng một nơi với người khác có nghĩa là họ sẽ hiểu những từ ngữ thông dụng mà chúng ta dùng, những gì chúng ta nói, điều chúng ta muốn nói và ngụ ý qua một số câu nói nhất định. Tuy nhiên, những lời nói đó có thể được hiểu rất khác trong các nền văn hoá khác, và đó là lý do tại sao ý thức về chính lời nói và tông giọng của mình là một trong những cách hiệu quả nhất để bạn có thể tránh việc bạn gây ra cú sốc văn hoá cho người khác. Ví dụ: ở Mỹ, “dating” (hèn hò) có nghĩa là gặp gỡ và đi chơi với ai đó vài lần theo kiểu lãng mạn, nhưng với nhiều nền văn hoá khác, nó có nghĩa là đang trong một mối quan hệ thực sự với một người nào đó. (Tôi đã có cuộc tranh luận nảy lửa về chuyện này với vài người bạn Mỹ và châu Âu vì những quan điểm khác nhau). Chúng ta đã có thể tránh được những cuộc tranh luận này nếu chúng ta hiểu khái niệm của “dating” trong mỗi nền văn hoá hay quốc gia và ý thức rõ hơn về bối cảnh sử dụng từ ngữ đó.
2. Nghiên cứu
Trước khi đặt chân đến một nền văn hóa hoặc quốc gia khác, hãy củ động tìm hiểu trước về nơi đó. Một trong những cách tốt nhất là xem các nhà sáng tạo nội dung về đời sống đến từ chính quốc gia đó, chẳng hạn như trên YouTube hoặc Instagram. Hãy lắng nghe họ nói về điều gì, mức độ thoải mái hay trang trọng của từng chủ đề, các thuật ngữ và cụm từ họ dùng, và chú ý đến cả những chi tiết nhỏ. Tôi tin đây là cách hiệu quả nhất, vì đôi khi các bài báo hoặc video lại thể hiện một góc nhìn khuôn mẫu về một quốc gia, mà cuối cùng sẽ không giúp ích nhiều cho bạn, bởi bạn sẽ có góc nhìn của một khách du lịch/người ngoài – đêìu này thậm chí có thể tạo ra cú sốc văn hóa còn lớn hơn.
3. Hãy lường trước những điều kỳ lạ
Khi cố gắng hòa nhập với người bản địa tại một đất nước mới, hai bên sẽ thường tò mò về nhau và bạn có lẽ sẽ nhận được nhiều câu hỏi về đất nước, văn hóa, phong tục, tập quán, chuẩn mực, quy tắc và gia đình của mình. Đôi khi, những câu hỏi đó có thể nghe hơi thiếu tinh tế hoặc thậm chí là khó chịu, nhưng đừng vội coi đó là sự đụng chạm cá nhân. Hãy cố hiểu rằng truyền thông của một đất nước có thể mang những định kiến và thường khắc họa một văn hóa dưới một góc nhìn khuôn mẫu – vì vậy đây là lúc tốt nhất để phá bỏ những khuôn mẫu đó bằng cách trả lời mọi câu hỏi và giúp mọi người hiểu thêm về nguồn gốc của bạn. Ví dụ, cho đến tận bây giờ, hầu như ai gặp tôi cũng hỏi tại sao giọng tiếng Anh của tôi lại không giống những người Ấn Độ khác mà họ từng gặp. Đây là lúc tôi giải thích rằng tôi đến từ một khu vực đô thị ở miền Nam đất nước, nơi tiếng Anh được dạy như ngôn ngữ chính thay vì các ngôn ngữ khác ở Ấn Độ. Lúc đầu khi nhận những câu hỏi này, tôi cảm thấy bị xúc phạm vì nghĩ rằng những khuôn mẫu đó là khiếm nhã, nhưng rồi tôi hiểu ra rằng nhiều người Ấn Độ di cư sang Hoa Kỳ thường từ miền Bắc đất nước hoặc không lớn lên với tiếng Anh là tiếng mẹ đẻ. Trong trường hợp này, tôi không chỉ giúp mọi người hiểu về sự đa dạng giọng nói ở Ấn Độ, mà chính bản thân tôi cũng học được một điều mới.
4. Sự kiên nhẫn
Dù bạn chuẩn bị kỹ lưỡng bao nhiêu trước khi chuyến đến sinh sống ở một đất nước mới, bạn vẫn sẽ cần thời gian thích nghi và phải đối mặt với những thử thách về thể chất lẫn tinh thần để thích nghi với một môi trường, tư duy, cảnh quan xung quanh, quan điểm, con người, quy tắc và chuẩn mực hoàn toàn mới – nhưng bạn sẽ vượt qua được! Đôi khi bạn có thể trải qua một ngày tồi tệ, hoặc hai, hoặc ba ngày nhưng điều đó thực sự không có nghĩa là đất nước bạn đang ở tệ, nó chỉ có nghĩa là bạn cần lùi lại một bước, để bản thân ổn định lại về mặt tinh thần và sau đó tiếp tục quá trình thích nghi. Điều này sẽ mất thời gian, nhưng những điều bạn nhận lại sau này sẽ hoàn toàn xứng đáng.
5. Ghi chú
Dù nghe có vẻ sến súa, hãy ghi chép lại một vài ghi chú (trong sổ tay, điện thoại của bạn, v.v.) về những khoảnh khắc tuyệt vời mà bạn đã có ở đất nước bạn đang sống để có thể nhìn lại chúng khi bạn đang có một ngày tồi tệ. Nó thực sự có ích đấy.
6. Đặt mình vào vị trí của người khác
Tiêu đề đã nói lên tất cả: hãy tạm gác lại cách bạn nhìn thế giới quen thuộc và cố gắng nhìn vào môi trường xung quanh từ góc nhìn của người địa phương. Thay đổi góc nhìn không chỉ giúp bạn hiểu được tình huống hoặc địa điểm từ quan điểm của người bản địa mà còn giúp bạn có được những hiểu biết và cách nhìn nhận mới về thế giới, điều này chỉ giúp bạn trưởng thành và hoàn thiện bản thân hơn. Và chẳng phải đó luôn là điều tốt hay sao?
7. Tận dụng tối đa cơ hội này
Điều tuyệt vời nhất khi trải nghiệm một nền văn hóa hoàn toàn mới là bạn được học hỏi những điều hoàn toàn xa lạ với mình từ con số không. Bất kỳ hình thức học tập nào cũng dẫn đến sự phát triển cá nhân và bạn cũng sẽ trải qua nhiều khoảnh khắc tích cực mà bạn sẽ trân trọng suốt đời. Đúng vậy, sẽ có những ngày tồi tệ, nhưng cuối cùng, tất cả phụ thuộc vào cách bạn diễn giải tình huống và quan trong là bạn luôn cần tận dụng tối đa nó. Nói chung, tôi khuyên bạn hãy đón nhận tất cả – căng thẳng, tiếng cười, lo lắng, hiểu lầm, sự gắn kết, những kỷ niệm – bới vì đó là những trải nghiệm mới sẽ chỉ khiến bạn trở nên tốt hơn theo nhiều cách.
Viết bởi: Divya Jalan, học sinh hiện tại đang học tại EF Academy New York
Tại các trường nội trú quốc tế EF Academy, sự hòa nhập văn hóa một cách toàn diện là một trong những lợi ích lớn nhất mà học sinh của chúng tôi có cơ hội trải nghiệm.